മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ : അനാസ്ഥ മറയ്ക്കാനുള്ള പേരുമാറ്റമോ ?

ഹൈക്കോടതി കണ്ട വേദനയ്ക്ക് കേരള സർക്കാർ മറുപടി നൽകണം

പേര് മാറ്റമല്ല, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ വീണ്ടെടുപ്പാണ് വേണ്ടത്

കേരളത്തിലെ മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേരള ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാർ നേരിട്ട് കണ്ടും അനുഭവിച്ചും പ്രകടിപ്പിച്ച വേദനയും ആശങ്കയും കേരള സർക്കാർ കാണാതെ പോകരുത്.

ഇത് ഒരു സാധാരണ കോടതി നിരീക്ഷണമല്ല.

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുമായി കഴിയുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവിതാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള ശക്തമായ മുന്നറിയിപ്പാണ്.

തിരുവനന്തപുരം പേരൂർക്കടയിലെ മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രം സന്ദർശിച്ച ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാർ അവിടുത്തെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ അപര്യാപ്തത, ജീവനക്കാരുടെ കുറവ്, സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളുടെ പോരായ്മ, രോഗികളുടെ ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവയിൽ കടുത്ത ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തി.

രോഗികൾ മുറികളിലും സെല്ലുകളിലും കഴിയുന്ന സാഹചര്യം, വലിയ സ്ഥലസൗകര്യം ഉണ്ടായിട്ടും തുറന്ന അന്തരീക്ഷം ലഭിക്കാത്ത അവസ്ഥ, പൂർത്തിയാകാത്ത കെട്ടിടങ്ങൾ, മോശം റോഡുകൾ, സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ കോടതി ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തി.

കേരള സർക്കാർ ഈ വേദന കാണാതെ പോകരുത്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇത്രയും കാലം അവഗണിക്കപ്പെട്ടത്?

ഇതാണ് സർക്കാർ ആദ്യം സ്വയം ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യം.

പേരൂർക്കടയിൽ അനുവദിച്ച അറ്റൻഡർ തസ്തികകളിൽ പോലും മുഴുവൻ ജീവനക്കാരില്ലാത്ത സാഹചര്യമുണ്ടെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. നിലവിലുള്ള ജീവനക്കാർ രോഗികളുടെ പരിചരണത്തിനൊപ്പം പല അധിക ജോലികളും നിർവഹിക്കേണ്ടിവരുന്നു.

ഇവിടെ ജോലി ചെയ്യുന്ന ജീവനക്കാരുടെ ആത്മാർത്ഥതയെ ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടതില്ല.

പരിമിതമായ സാഹചര്യങ്ങളിലും അവർ സേവനം ചെയ്യുന്നു.

പ്രശ്നം ജീവനക്കാരുടെ മനസ്സില്ലായ്മയല്ല.

പ്രശ്നം സംവിധാനത്തിന് ആവശ്യമായ മനുഷ്യവിഭവവും സൗകര്യങ്ങളും നൽകാത്തതിലാണ്.

വർഷങ്ങളായി അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ കുറവും ജീവനക്കാരുടെ ആൾക്ഷാമവും സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളും തുടരുകയാണെങ്കിൽ, അതിനെ കേവലം ഒരു ഭരണപരമായ ചെറിയ വീഴ്ചയായി കാണാനാവില്ല.

മാനസികാരോഗ്യ മേഖലയ്ക്ക് സർക്കാർ ആവശ്യമായ മുൻഗണന നൽകിയിട്ടുണ്ടോ?

കേരള സർക്കാർ മറുപടി പറയേണ്ട ചോദ്യമാണിത്.

ഹൈക്കോടതി കണ്ട വേദന മറക്കരുത്

ഒരു രോഗിയുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം പോലും ഉണ്ടാകുന്നത് ഗൗരവമുള്ള കാര്യമാണ്.

രോഗികൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ അന്തരീക്ഷം നൽകുക എന്നത് സർക്കാരിന്റെ അടിസ്ഥാന ഉത്തരവാദിത്വമാണ്.

അതിലും വേദനാജനകം, ചികിത്സയും പുനരധിവാസവും ലക്ഷ്യമാക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളിൽ രോഗികൾക്ക് സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാനും പ്രകൃതിയുമായി ഇടപഴകാനും വിവിധ പുനരധിവാസ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനും കഴിയാത്ത അവസ്ഥയുണ്ടാകുന്നതാണ്.

രോഗിയെ പൂട്ടിവയ്ക്കുകയല്ല; വീണ്ടെടുക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.

അനാസ്ഥ മറയ്ക്കാനുള്ള പേരുമാറ്റമോ?

ഇപ്പോഴിതാ മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് “ഹാപ്പിനസ് ആൻഡ് വെൽനെസ് സെന്റർ” എന്ന പേര് നൽകാനുള്ള തീരുമാനം.

പേരുമാറ്റത്തിന് പിന്നിലെ ഉദ്ദേശ്യം മാനസികരോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാമൂഹിക സ്റ്റിഗ്മ കുറയ്ക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആ ലക്ഷ്യം നല്ലതാണ്.

പക്ഷേ ചോദ്യം വളരെ പ്രസക്തമാണ്:

അവിടെ കാര്യങ്ങൾ അത്ര ‘ഹാപ്പി’ അല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി തന്നെ വേദനയോടെ നിരീക്ഷിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ, പേര് മാറ്റിയാൽ മാത്രം ‘വെൽനെസ്’ ഉണ്ടാകുമോ?

ചോർന്നൊലിക്കുന്ന കെട്ടിടത്തിൽ വെൽനെസ് ഉണ്ടാകില്ല.

ജീവനക്കാരുടെ കുറവുള്ള വാർഡിൽ ഹാപ്പിനസ് ഉണ്ടാകില്ല.

സുരക്ഷയില്ലാത്ത സ്ഥാപനത്തിൽ വെൽനെസ് ഉണ്ടാകില്ല.

മാന്യമായ ജീവിതസാഹചര്യമില്ലാതെ ഒരു പേരും രോഗിയുടെ ജീവിതത്തിൽ സന്തോഷം കൊണ്ടുവരില്ല.

അതുകൊണ്ട്:

പേര് മാറുന്നതിനൊപ്പം സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രകൃതിയും മാറണം.

ഡോ. സി. ജെ. ജോണിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് വളരെ പ്രസക്തം

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഡോ. സി. ജെ. ജോൺ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന അഭിപ്രായം ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രം എന്ന പേരിൽ സ്റ്റിഗ്മയുണ്ടെന്ന അനുമാനത്തിൽ പേര് മാറ്റുന്നതിനെ അദ്ദേഹം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ചോദ്യം:

> “അവിടെ കാര്യങ്ങൾ അത്ര ഹാപ്പിയല്ലെന്ന ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷണത്തിൽ വെൽനെസ്സ് ചേർക്കാൻ ഈ പേര് മാറ്റം മാത്രം മതിയാകുമോ?”

ഈ ചോദ്യം ഈ മുഴുവൻ വിഷയത്തിന്റെയും കാതലാണ്.

അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ അപര്യാപ്തമാണ്.
ജീവനക്കാരുടെ കുറവുണ്ട്.
സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളുണ്ട്.
രോഗികളുടെ പുനരധിവാസത്തിന് കൂടുതൽ സംവിധാനങ്ങൾ വേണം.

ഇവ പരിഹരിക്കാതെ മനോഹരമായ ഒരു പേര് നൽകുന്നത് പുറമേയുള്ള മാറ്റമായി മാത്രം അവശേഷിക്കാം.

ഡോ. സി. ജെ. ജോൺ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന കാര്യം മാനസികാരോഗ്യ ചികിത്സയുടെ ശാസ്ത്രീയ ശാഖയായ സൈക്ക്യാട്രിയെ മറച്ചുവെച്ച് ‘ഹാപ്പിനസ്’ മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിന്റെ പ്രസക്തിയെക്കുറിച്ചാണ്.

“ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സൈക്ക്യാട്രി ആൻഡ് അലൈഡ് സയൻസസ്” പോലുള്ള ശാസ്ത്രീയമായ പേര് നൽകിയാലും കുഴപ്പമില്ലായിരുന്നു എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതാണ്.

പേരുമാറ്റത്തേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ടത്:

മാനസികരോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ തെറ്റായ കാഴ്ചപ്പാട് മാറ്റുകയാണ്.

മാനസികരോഗം ലജ്ജാകരമല്ല

മാനസികരോഗത്തെ സമൂഹം ഇന്നും പലപ്പോഴും മറ്റേതൊരു രോഗത്തേക്കാളും വ്യത്യസ്തമായി കാണുന്നു.

അതാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ മാറ്റേണ്ടത്.

പ്രമേഹമുള്ള ഒരാളെ ചികിത്സിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ, ഹൃദ്രോഗമുള്ള ഒരാളെ ചികിത്സിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ മാനസികാരോഗ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരാളെയും ചികിത്സയും പരിചരണവും നൽകി ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരണം.

മാനസികരോഗം കുറ്റമല്ല.

ലജ്ജയല്ല.

മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം കുറയ്ക്കുന്ന ഒന്നുമല്ല.

അതിനാൽ സ്റ്റിഗ്മ ഇല്ലാതാക്കണം.

പക്ഷേ പേരുമാറ്റം മാത്രം കൊണ്ട് സമൂഹത്തിന്റെ മനോഭാവം മാറില്ല.

ബോധവൽക്കരണം വേണം.
ശാസ്ത്രീയ ചികിത്സ വേണം.
കുടുംബത്തിന്റെ പിന്തുണ വേണം.
സമൂഹത്തിന്റെ കരുതൽ വേണം.
പുനരധിവാസം വേണം.

സൈക്ക്യാട്രിയെ മറച്ചുവെച്ച് ‘വെൽനെസ്’ മാത്രം മതിയോ?

മാനസികാരോഗ്യ ചികിത്സയുടെ ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറയായ സൈക്ക്യാട്രി എന്ന പദത്തെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.

മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തെറ്റിദ്ധാരണ മാറ്റേണ്ടത് ശാസ്ത്രത്തെ മറച്ചുവച്ചല്ല; ശാസ്ത്രത്തെ കൂടുതൽ ജനകീയമാക്കിയാണ്.

മാനസികരോഗം ചികിത്സിക്കാവുന്ന ആരോഗ്യപ്രശ്നമാണെന്ന് സമൂഹത്തെ ബോധ്യപ്പെടുത്തണം.

പേരുമാറ്റം കൊണ്ട് സ്റ്റിഗ്മ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനു പകരം, അറിവുകൊണ്ട് സ്റ്റിഗ്മ ഇല്ലാതാക്കണം.

ഒരു യഥാർത്ഥ ‘ഹാപ്പിനസ് ആൻഡ് വെൽനെസ് സെന്റർ’ എങ്ങനെയായിരിക്കണം?

മനുഷ്യസൗഹൃദമായ കെട്ടിടങ്ങൾ വേണം.

തുറന്നതും സുരക്ഷിതവുമായ ഇടങ്ങൾ വേണം.

മതിയായ ജീവനക്കാർ വേണം.

ആധുനിക ചികിത്സാ സൗകര്യങ്ങൾ വേണം.

സൈക്ക്യാട്രിസ്റ്റുകൾ, ക്ലിനിക്കൽ സൈക്കോളജിസ്റ്റുകൾ, സോഷ്യൽ വർക്കർമാർ, തെറാപ്പിസ്റ്റുകൾ തുടങ്ങിയ വിദഗ്ധ സേവനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തണം.

പുനരധിവാസത്തിനും തൊഴിൽപരിശീലനത്തിനും അവസരങ്ങൾ വേണം.

കുടുംബബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തണം.

സമൂഹത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവരാൻ കഴിയുന്ന അന്തരീക്ഷം ഒരുക്കണം.

അപ്പോഴാണ് ‘വെൽനെസ്’ യാഥാർഥ്യമാകുന്നത്.

ചികിത്സ കഴിഞ്ഞവരെ ആരാണ് സ്വീകരിക്കുക?

മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പ്രശ്നം ആശുപത്രിയുടെ മതിലുകൾക്കുള്ളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല.

ചികിത്സ കഴിഞ്ഞിട്ടും കുടുംബങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കാത്ത രോഗികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് വലിയ സാമൂഹിക പ്രശ്നമാണ്.

ആശുപത്രി മാത്രം മതിയാകില്ല.

കുടുംബം വേണം.
സമൂഹം വേണം.
പുനരധിവാസ സംവിധാനം വേണം.
തൊഴിൽപരിശീലനം വേണം.
സാമൂഹിക പിന്തുണ വേണം.

രോഗിയെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഒരു സ്ഥാപനത്തിനുള്ളിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നതല്ല ലക്ഷ്യം.

അവനെ കഴിയുന്നത്ര സ്വതന്ത്രമായി സമൂഹത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരികയാണ് യഥാർത്ഥ പുനരധിവാസം.

പ്രോ ലൈഫ് ദർശനം: ഒരു മനുഷ്യനെയും ഉപേക്ഷിക്കരുത്

ഇവിടെയാണ് പ്രോ ലൈഫ് ദർശനത്തിന്റെ പ്രസക്തി.

പ്രോ ലൈഫ് എന്നത് ജനിക്കാത്ത കുഞ്ഞിന്റെ ജീവൻ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ചിന്തയല്ല.

ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സും അവകാശവും സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം.

മാനസികാരോഗ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരാളും സമൂഹത്തിന്റെ പുറമ്പോക്കിലുള്ള മനുഷ്യനല്ല.

അവനും നമ്മുടെ സഹോദരനാണ്.
അവളും നമ്മുടെ സഹോദരിയാണ്.
അവരും ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

അവർക്കും സ്നേഹിക്കപ്പെടാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്.

അവർക്കും ചികിത്സിക്കപ്പെടാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്.

അവർക്കും മാന്യമായി ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്.

അവർക്കും വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്.

ഒരു മനുഷ്യജീവിതവും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടരുത്.

ഇതാണ് പ്രോ ലൈഫ് ദർശനത്തിന്റെ ഹൃദയം.

മാനസിക ആരോഗ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടത് വീണ്ടെടുക്കാൻ എല്ലാവരും കൂടെ നിൽക്കണം

ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാനസികാരോഗ്യം തകരുമ്പോൾ ഉത്തരവാദിത്വം ആശുപത്രിയുടേത് മാത്രം അല്ല.

കുടുംബം കൂടെ നിൽക്കണം.

സമൂഹം കൂടെ നിൽക്കണം.

സർക്കാർ കൂടെ നിൽക്കണം.

ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ കൂടെ നിൽക്കണം.

സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ കൂടെ നിൽക്കണം.

മത-സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ കൂടെ നിൽക്കണം.

ഒരാൾ തളർന്നപ്പോൾ അവനെ മാറ്റിനിർത്തുകയല്ല വേണ്ടത്.

കൈപിടിച്ച് ഉയർത്തുകയാണ് വേണ്ടത്.

മരുന്ന് മാത്രം പോരാ — സ്നേഹവും വേണം.

ചികിത്സ മാത്രം പോരാ — പുനരധിവാസവും വേണം.

ആശുപത്രി മാത്രം പോരാ — കുടുംബവും സമൂഹവും വേണം.

കേരള സർക്കാരിനോട് നേരിട്ടുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ

എന്തുകൊണ്ടാണ് മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വർഷങ്ങളായി അപര്യാപ്തമായി തുടരുന്നത്?

എന്തുകൊണ്ടാണ് ആവശ്യമായ ജീവനക്കാരുടെ ആൾക്ഷാമം പരിഹരിക്കാത്തത്?

എന്തുകൊണ്ടാണ് സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ കാലതാമസം?

എന്തുകൊണ്ടാണ് പൂർത്തിയാകാത്ത പദ്ധതികളും കെട്ടിടങ്ങളും ഇനിയും കാത്തിരിക്കുന്നത്?

എന്തുകൊണ്ടാണ് മാനസികാരോഗ്യ മേഖലയ്ക്ക് ആവശ്യമായ മുൻഗണന ലഭിക്കാത്തത്?

പേരുമാറ്റത്തിനൊപ്പം യഥാർത്ഥ മാറ്റം ഉറപ്പാക്കാൻ സർക്കാർ തയ്യാറാണോ?

കേരള സർക്കാർ ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകണം.

അനാസ്ഥയ്‌ക്കെതിരെ ശക്തമായ പ്രതിഷേധം

മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് പുതിയ പേര് നൽകുന്നതിനെ മാത്രം എതിർക്കുന്നില്ല.

പേര് മാറ്റുന്നതിന് മുമ്പ് രോഗികളുടെ ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ മാറ്റണമെന്നതാണ് ആവശ്യം.

ഹൈക്കോടതി നേരിട്ട് കണ്ടും വേദനയോടെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പുകൾക്കുശേഷവും കാര്യങ്ങൾ പേരുമാറ്റത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, അതിനെതിരെ ശക്തമായ പ്രതിഷേധം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

സർക്കാർ അടിയന്തരമായി:

ഒഴിവുള്ള തസ്തികകൾ നികത്തണം.

അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തണം.

സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കണം.

പൂർത്തിയാകാത്ത പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാക്കണം.

രോഗികളുടെ പുനരധിവാസം ശക്തിപ്പെടുത്തണം.

ഫലപ്രദമായ നിരീക്ഷണ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തണം.

പേരുമാറ്റം ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിനൊപ്പം പ്രവർത്തനപരമായ മാറ്റവും ഉറപ്പാക്കണം.

ഹൈക്കോടതി കണ്ട വേദന സർക്കാർ കാണണം

ഹൈക്കോടതി ഉന്നയിച്ച വിഷയങ്ങളിൽ സർക്കാർ അടിയന്തരമായി ഇടപെടുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് സ്വാഗതാർഹമാണ്.

പക്ഷേ പ്രഖ്യാപനം മാത്രം പോരാ; നടപ്പാക്കലാണ് വേണ്ടത്.

കോടതി പറഞ്ഞത് കേൾക്കുക മാത്രം പോരാ.

കോടതി പറഞ്ഞത് നടപ്പാക്കണം.

ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാർ കണ്ട വേദന ഭരണകൂടത്തിന് ഒരു മുന്നറിയിപ്പും ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലുമാണ്.

പേര് ‘ഹാപ്പിനസ്’; ജീവിതം ‘വെൽനെസ്’ ആകണം

“ഹാപ്പിനസ് ആൻഡ് വെൽനെസ് സെന്റർ” എന്ന പേര് മനോഹരമാണ്.

പക്ഷേ ആ പേര് കേൾക്കുന്ന രോഗിക്കും ബന്ധുവിനും സമൂഹത്തിനും അത് അനുഭവിക്കാൻ കഴിയണം.

പുറത്ത് ‘ഹാപ്പിനസ്’ എന്ന ബോർഡും അകത്ത് വേദനിക്കുന്ന മനുഷ്യരും — ഇത് കേരളത്തിന്റെ മാനസികാരോഗ്യ നയത്തിന്റെ ചിത്രം ആകരുത്.

പേര് ഹാപ്പിനസ് ആണെങ്കിൽ അവിടെ സന്തോഷം വേണം.

പേര് വെൽനെസ് ആണെങ്കിൽ അവിടെ ക്ഷേമം വേണം.

പേര് മനുഷ്യസൗഹൃദമാണെങ്കിൽ സ്ഥാപനവും മനുഷ്യസൗഹൃദമായിരിക്കണം.

അവസാന സന്ദേശം

കേരളം ആരോഗ്യരംഗത്ത് അഭിമാനിക്കുന്ന സംസ്ഥാനമാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ മാനസികാരോഗ്യ മേഖലയിലെ അവഗണന കേരളത്തിന് അംഗീകരിക്കാനാവില്ല.

ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാർ കണ്ട വേദന ഒരു കണ്ണാടിയാണ്.

ആ കണ്ണാടിയിൽ നമ്മുടെ ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെയും സമൂഹത്തിന്റെയും മുഖം കാണാം.

ആ മുഖം മാറ്റണം.

പേരുമാറ്റം മാത്രം പോരാ.

സമീപനം മാറണം.
സൗകര്യങ്ങൾ മാറണം.
സംവിധാനം മാറണം.
ചികിത്സാ സമീപനം ശക്തിപ്പെടണം.
പുനരധിവാസം ശക്തമാകണം.
സമൂഹത്തിന്റെ മനോഭാവം മാറണം.

ഏറ്റവും പ്രധാനമായി—

മാനസികാരോഗ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരാളെ ഉപേക്ഷിക്കാതെ, അവന്റെ ജീവിതം വീണ്ടെടുക്കാൻ നാം എല്ലാവരും കൂടെ നിൽക്കണം.

ഒരു മനുഷ്യജീവിതവും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടരുത്.

ഇതാണ് പ്രോ ലൈഫ് ദർശനം.
ഇതാണ് യഥാർത്ഥ മനുഷ്യസ്നേഹം.
ഇതാണ് മാനസികാരോഗ്യ മേഖലയിലെ യഥാർത്ഥ പരിഷ്കാരം.

അനാസ്ഥ മറയ്ക്കാനല്ല പേരുമാറ്റം.

അനാസ്ഥ അവസാനിപ്പിക്കാനാണ് മാറ്റം വേണ്ടത്.

 സാബു ജോസ് .
9446329343