കേരള ബജറ്റിനും വികസന നയങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള സമഗ്ര പ്രൊ ലൈഫ്    നയരേഖ

പ്രൊ ലൈഫ് കേരളം -2035

 

*ബഹുമാനപ്പെട്ട മുഖ്യമന്ത്രി ശ്രീ വി. ഡി. സതീശന്സമർപ്പിച്ച , ജീവനെ ആദരിക്കുന്നതും കുടുംബത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതും, മനുഷ്യാന്തസ്സ് ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നതുമായ കേരളത്തിനായുള്ള 120 നയ നിർദേശങ്ങൾ  

 

കേരളം ഇന്ന് ചരിത്രപരമായ ഒരു വഴിത്തിരിവിലാണ്. 
ഒരു വശത്ത് ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസം, മികച്ച ആരോഗ്യസൂചികകൾ, സാമൂഹ്യ പുരോഗതി എന്നിവ അഭിമാനകരമാണ്. മറുവശത്ത് ജനനനിരക്കിലെ കടുത്ത ഇടിവ്, ലഹരി ഉപയോഗത്തിന്റെ വർദ്ധനവ്, യുവജന ആത്മഹത്യകൾ, കുടുംബ തകർച്ച, വയോജനങ്ങളുടെ ഏകാന്തത, മാനസികാരോഗ്യ പ്രതിസന്ധികൾ, ഡിജിറ്റൽ അടിമത്തം, തൊഴിലില്ലായ്മ, കർഷക പ്രതിസന്ധി, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും അണക്കെട്ടുകളുടെ സുരക്ഷാഭീഷണിയും തുടങ്ങിയ വെല്ലുവിളികൾ സമൂഹത്തിന്റെ അടിത്തറയെ ബാധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

 

ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെ മഹത്വം അളക്കപ്പെടുന്നത് അതിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തരായവരെ എങ്ങനെ ഉയർത്തുന്നു എന്നതുകൊണ്ടല്ല; മറിച്ച് ഏറ്റവും ദുർബലരായവരെ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ടാണ്. ഗർഭസ്ഥ ശിശു, അമ്മ, കുട്ടി, യുവാവ്, സ്ത്രീ, ഭിന്നശേഷിക്കാർ (കാഴ്ചപരിമിതർ, മൂകബധിരർ), കിടപ്പുരോഗികൾ, കർഷകർ, വയോജനങ്ങൾ — എല്ലാവരുടെയും ജീവനും അന്തസ്സും ഒരുപോലെ വിലപ്പെട്ടതാണ്. 
ജീവന്റെ സംസ്കാരം പ്രകൃതിസംരക്ഷണത്തിലും, സാമൂഹിക സൗഹാർദ്ദത്തിലും, ജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷിതത്വത്തിലും പ്രതിഫലിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ ഭാവി വികസനത്തിന് "പ്രൊ-ലൈഫ് കേരളം 2035" എന്ന സമഗ്ര കാഴ്ചപ്പാട് കേരള സർക്കാർ സ്വീകരിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.
പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ പിന്തുണ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. 🙏🏽

മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് സമർപ്പിച്ച  120 നിർദേശങ്ങൾ താഴെ ചേർക്കുന്നു. വായിക്കുകയും പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക.

I. ഗർഭസ്ഥ ശിശു – മാതൃസംരക്ഷണം (1–15)

 1. *സംസ്ഥാന മാതൃ-ശിശു മിഷൻ:*

 ഗർഭസ്ഥ ശിശുവിന്റെയും അമ്മയുടെയും ആരോഗ്യം ഉറപ്പാക്കാൻ ഏകീകൃത സർക്കാർ സംവിധാനം രൂപീകരിക്കുക.
 *മഹനീയ* *മാതൃത്വം*  ചിന്തകൾ പ്രചരിപ്പിക്കുക.,കുട്ടികളെ കുറയ്ക്കുന്നതാണ് കുടുംബ ആസുത്രണം എന്ന മനോഭാവം മാറണം, മാറ്റണം.

 2. **പ്രതിസന്ധി* *ഗർഭധാരണ* 
 *സഹായകേന്ദ്രങ്ങൾ* :* അവിവാഹിതരോ സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരോ ആയ ഗർഭിണികൾക്ക് അഭയവും കൗൺസിലിംഗും നൽകുക.

 3. *ഗർഭിണി ഹെൽപ് ലൈൻ:* 

ഗർഭകാലത്തെ അടിയന്തിര ആവശ്യങ്ങൾക്കും സംശയനിവാരണത്തിനുമായി 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹെൽപ് ലൈൻ ആരംഭിക്കുക.

 4. *ദരിദ്ര ഗർഭിണികൾക്ക് മാസാന്ത സഹായം:*

 സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഗർഭിണികൾക്ക് പ്രസവകാലം വരെ കൃത്യമായ പ്രതിമാസ ധനസഹായം ഉറപ്പാക്കുക.

 5. *ഗർഭിണികൾക്ക് പോഷകാഹാര കാർഡ്:* 

വിളർച്ചയും പോഷകാഹാരക്കുറവും പരിഹരിക്കാൻ പ്രത്യേക റേഷൻ/പോഷകാഹാര കിറ്റുകൾ ലഭ്യമാക്കുക.

 6. *ഗർഭകാല മാനസികാരോഗ്യ പദ്ധതി:* 

ഗർഭകാലത്തെ ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങളും വിഷാദവും മറികടക്കാൻ മാനസികാരോഗ്യ പിന്തുണ നൽകുക.

 7. *സുരക്ഷിത പ്രസവ പദ്ധതി:* 

എല്ലാ സർക്കാർ ആശുപത്രികളിലും ആധുനിക സൌകര്യങ്ങളോടെയുള്ള സൌജന്യ പ്രസവ ശുശ്രൂഷ ഉറപ്പാക്കുക.

 8. *നവജാത ശിശു സംരക്ഷണ യൂണിറ്റുകൾ:* 

ഗ്രാമീണ മേഖലകളിലെ ആശുപത്രികളിൽ പോലും അത്യാധുനിക നിയോനാറ്റൽ ഐ.സി.യു (NICU) സൌകര്യം സ്ഥാപിക്കുക.

 9. *പ്രസവാനന്തര കൗൺസിലിംഗ്:*

 പ്രസവാനന്തര വിഷാദം (Postpartum Depression) തടയുന്നതിന് അമ്മമാർക്ക് വിദഗ്ധ കൗൺസിലിംഗ് നൽകുക.

 10. *മാതൃമരണ നിരക്ക് പൂജ്യത്തിലേക്ക്:*

 പ്രസവസംബന്ധമായ സങ്കീർണ്ണതകൾ മുൻകൂട്ടി കണ്ട് മാതൃമരണ നിരക്ക് പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുക.

 11. *ലിംഗ വിവേചനത്തിനെതിരെ കർശന നിരീക്ഷണം:* 

പെൺ ഭ്രൂണഹത്യ തടയുന്നതിനായി സ്കാനിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ കർശന നിയമനിരീക്ഷണം ഏർപ്പെടുത്തുക.

 12. *ശിശു ഉപേക്ഷിക്കൽ തടയൽ:*

 കുഞ്ഞുങ്ങളെ വഴിയരികിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ 'അമ്മത്തൊട്ടിൽ' സംവിധാനങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുക.
അബോർഷൻ അരുതെന്ന പ്രചരണം സർക്കാർ തലത്തിൽ വേണം.

 13. *ദത്തെടുക്കൽ ലളിതമാക്കൽ:*

 അനാഥരായ കുട്ടികളെ സനാഥരാക്കാൻ നിയമപരമായ ദത്തെടുക്കൽ പ്രക്രിയകൾ കൂടുതൽ സുതാര്യവും വേഗതയേറിയതുമാക്കുക.

 14. *പ്രത്യേക ശിശു സംരക്ഷണ ഫണ്ട്:*

 മാതാപിതാക്കൾ നഷ്ടപ്പെട്ട കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും പുനരധിവാസത്തിനുമായി പ്രത്യേക ഫണ്ട് രൂപീകരിക്കുക.

 15. *ജനന രജിസ്ട്രേഷൻ 100%:*

 സംസ്ഥാനത്ത് ജനക്കുന്ന ഓരോ കുഞ്ഞിന്റെയും ജനന രജിസ്ട്രേഷനും പൗരാവകാശവും പൂർണ്ണമായി ഉറപ്പാക്കുക.

II. സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം (16–25)

 16. *പെൺകുട്ടി സുരക്ഷാ പദ്ധതി:*

 പെൺകുട്ടികളുടെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസവും സുരക്ഷിതത്വവും ഉറപ്പാക്കുന്ന ദീർഘകാല നിക്ഷേപ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുക

 17. *സ്ത്രീ സംരംഭകത്വ ഫണ്ട്:*

 സ്ത്രീകൾ ആരംഭിക്കുന്ന ചെറുകിട-ഇടത്തരം സംരംഭങ്ങൾക്ക് പലിശരഹിത വായ്പയും സബ്‌സിഡിയും നൽകുക.

 18. *വിധവ ക്ഷേമ പദ്ധതി:* 

പങ്കാളി നഷ്ടപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾക്ക് അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാൻ പെൻഷനും സ്വയംതൊഴിൽ പരിശീലനവും ലഭ്യമാക്കുക.

 19. *ഒറ്റയ്ക്കുള്ള അമ്മമാർക്ക് പിന്തുണ:* 

ഭർത്താവ് ഉപേക്ഷിക്കുകയോ വിവാഹമോചിതരാകുകയോ ചെയ്ത സിംഗിൾ മദർമാർക്ക് പ്രത്യേക സാമൂഹിക സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക.

 20. *വനിതാ തൊഴിൽ പ്രോത്സാഹനം:* 

വർക്ക് ഫ്രം ഹോം, പാർട്ട് ടൈം തൊഴിലവസരങ്ങൾ വഴി സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുക.

 21. *ആരോഗ്യ പരിശോധന പദ്ധതി:*

 സ്ത്രീകളിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സ്തനാർബുദം, ഗർഭാശയ അർബുദം എന്നിവ കണ്ടെത്താൻ സൌജന്യ വാർഷിക പരിശോധന നടത്തുക.

 22. *സ്ത്രീ കൗൺസിലിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങൾ:* 

ഗാർഹിക പീഡനങ്ങളും മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങളും നേരിടുന്ന സ്ത്രീകൾക്കായി തദ്ദേശതലത്തിൽ കൗൺസിലിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുക
.
 23. *കുടുംബ-ജോലി സന്തുലനം:* 

ജോലി ചെയ്യുന്ന അമ്മമാർക്കായി തൊഴിലിടങ്ങളിൽ ഡേ-കെയർ (ക്രെഷ്) സംവിധാനങ്ങൾ നിർബന്ധമാക്കുക.

 24. *സ്ത്രീ സ്വയംതൊഴിൽ പദ്ധതികൾ:*

 കുടുംബശ്രീ വഴി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് മികച്ച വിപണിയും ഓൺലൈൻ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളും ഒരുക്കുക.

 25. *സ്ത്രീ നേതൃപരിശീലനം:*

 ഭരണ-സാമൂഹിക നയരൂപീകരണ രംഗങ്ങളിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം ഉയർത്താൻ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുക.

III. കുട്ടികളും യുവജനങ്ങളും  (26–45)

 26. *മൂല്യാധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം:*

 പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ അക്കാദമിക അറിവുകൾക്കൊപ്പം മാനവിക മൂല്യങ്ങളും ജീവന്റെ മഹത്വവും ഉൾപ്പെടുത്തുക.

 27. *ജീവിത നൈപുണ്യ പരിശീലനം:* പ്രതിസന്ധികളെ ധീരമായി നേരിടാനുള്ള പ്രായോഗിക ജീവിത നൈപുണ്യം (Life Skills) സ്കൂളുകളിൽ പഠിപ്പിക്കുക.

 28. *ആത്മഹത്യ പ്രതിരോധ മിഷൻ:*

 വിദ്യാർത്ഥികൾക്കിടയിലെ കടുത്ത മാനസിക സമ്മർദ്ദവും പരാജയഭീതിയും തിരിച്ചറിഞ്ഞ് കൗൺസിലിംഗ് നൽകാൻ വിപുലമായ നെറ്റ്‌വർക്ക് സ്ഥാപിക്കുക.

 29. *സ്കൂൾ കൗൺസിലർമാർ:*

 എല്ലാ വിദ്യാലയങ്ങളിലും കുട്ടികളുടെ മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ മുഴുവൻ സമയ പ്രൊഫഷണൽ കൗൺസിലർമാരെ നിയമിക്കുക.

 30. *കരിയർ ഗൈഡൻസ്:*

 വിദ്യാർത്ഥികളുടെ അഭിരുചിക്കനുസരിച്ച് ശരിയായ തൊഴിൽമേഖല തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ശാസ്ത്രീയമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുക.

 31. *ലഹരിവിരുദ്ധ ക്ലബ്ബുകൾ:*
 ലഹരിവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗത്തിനെതിരെ വിദ്യാർത്ഥികളെ സംഘടിപ്പിച്ച് സ്കൂളുകളിൽ ശക്തമായ കാമ്പെയ്നുകൾ നടത്തുക.

 32. *കായിക പരിശീലനം:*

 ശാരീരികക്ഷമതയും മാനസികാരോഗ്യവും വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ എല്ലാ വാർഡുകളിലും കളിസ്ഥലങ്ങളും ഓപ്പൺ ജിമ്മുകളും സ്ഥാപിക്കുക.

 33. *കലാസാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങൾ:*

 യുവജനങ്ങളുടെ സർഗ്ഗാത്മക കഴിവുകൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ പ്രാദേശിക തലത്തിൽ സാംസ്കാരിക ഇടങ്ങൾ ഒരുക്കുക.

 34. *ഡിജിറ്റൽ സുരക്ഷാ പഠനം:*

 ഇന്റർനെറ്റ് ചതിക്കുഴികളിൽ നിന്നും സൈബർ ഭീഷണികളിൽ നിന്നും കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരത നൽകുക.

 35. *സൈബർ കുറ്റകൃത്യ ബോധവൽക്കരണം:*

 ഓൺലൈൻ ഗെയിമിംഗ്, അശ്ലീല സൈറ്റുകൾ എന്നിവയുടെ അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ച് മാതാപിതാക്കളെയും കുട്ടികളെയും ബോധവൽക്കരിക്കുക.

 36. *വിദ്യാർത്ഥി മെന്ററിംഗ്:* 

പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കുട്ടികളെ മുൻനിരയിലെത്തിക്കാൻ അധ്യാപകരുടെയും വിദഗ്ധരുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ മെന്ററിംഗ് ഏർപ്പെടുത്തുക.

 37. *യുവജന നേതൃത്വ അക്കാദമി:* 

നാടിന്റെ വികസനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ കെൽപ്പുള്ള യുവജനങ്ങളെ വാർത്തെടുക്കാൻ പരിശീലന കേന്ദ്രം ആരംഭിക്കുക.

 38. *തൊഴിൽ പരിശീലനം:*

 വിപണിയിലെ പുതിയ മാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് യുവാക്കൾക്ക് സൗജന്യ തൊഴിലധിഷ്ഠിത നൈപുണ്യ പരിശീലനം നൽകുക.

 39. *സ്റ്റാർട്ടപ്പ് പിന്തുണ:*

 യുവസംരംഭകരുടെ നൂതന ആശയങ്ങൾക്ക് സാങ്കേതിക സഹായവും പ്രാരംഭ മൂലധനവും ലഭ്യമാക്കുക.

 40. *സ്കൂൾ ഡ്രോപ്പൗട്ട് അവസാനിപ്പിക്കൽ:*

 ദാരിദ്ര്യം മൂലമോ മറ്റ് കാരണങ്ങളാലോ ഒരു കുട്ടിയും പഠനം പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക.

 41. *ബാലവേല നിർമാർജനം:*

 കുട്ടികളെ തൊഴിലിടങ്ങളിൽ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നത് തടയാൻ നിയമനടപടികൾ കർശനമാക്കുക.

 42. *തെരുവുകുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണം:*

 തെരുവിൽ അനാഥരാക്കപ്പെടുന്ന കുട്ടികളെ കണ്ടെത്തി പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയും വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയും ചെയ്യുക.

 43. *അനാഥ കുട്ടികളുടെ കുടുംബവൽക്കരണം:* 

ഓർഫനേജുകൾക്ക് പകരം കുട്ടികളെ ഫോസ്റ്റർ കെയർ (വളർത്തു കുടുംബങ്ങൾ) വഴി കുടുംബ അന്തരീക്ഷത്തിൽ വളർത്തുക.

 44. *യുവജന സേവനസേന:*

 ദുരന്തനിവാരണത്തിനും സാമൂഹിക സേവനങ്ങൾക്കുമായി തദ്ദേശതലത്തിൽ സന്നദ്ധ യുവാക്കളുടെ സേന രൂപീകരിക്കുക.

 45. *യുവജന ക്ഷേമ കമ്മീഷൻ:*

 യുവാക്കളുടെ അവകാശ സംരക്ഷണത്തിനും തൊഴിൽ പ്രശ്ന പരിഹാരത്തിനുമായി കമ്മീഷൻ ശക്തമാക്കുക.

IV. കുടുംബ ശക്തീകരണവും ജനസംഖ്യാ നയവും (46–62]

 46. *കൂടുതൽ മക്കളുള്ള കുടുംബങ്ങൾക്ക് ആദരവ്:* 

മൂന്നോ അതിലധികമോ കുട്ടികളുള്ള കുടുംബങ്ങളെ പഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രത്യേകം ആദരിക്കുകയും പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുക.

 47. *'രാഷ്ട്രശില്പി' പദവിയും പിന്തുണയും:*

 കൂടുതൽ മക്കളെ സ്വീകരിക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളെ രാഷ്ട്രനിർമ്മിതിയിൽ പങ്കാളിത്തം നൽകുന്നവരായി പരിഗണിച്ച്, അവരുടെ കുട്ടികൾക്ക് സൗജന്യ വിദ്യാഭ്യാസ-ചികിത്സാ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകുക.അവരെ ആദരിക്കുക. പ്രത്യേക ക്ഷേമ പദ്ധതികൾ ആരംഭിക്കുക.

 48. *കുടുംബ മന്ത്രാലയ സെൽ:*

 കുടുംബങ്ങളുടെ സുസ്ഥിരതയ്ക്കും ക്ഷേമത്തിനുമായി പ്രത്യേക സർക്കാർ വകുപ്പോ സെല്ലോ രൂപീകരിക്കുക.

 49. *കുടുംബ കൗൺസിലിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങൾ:* 

കുടുംബ തകർച്ചയും വിവാഹമോചനങ്ങളും കുറയ്ക്കാൻ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തലത്തിൽ കൗൺസിലിംഗ് ലഭ്യമാക്കുക.

 50. *വിവാഹപൂർവ പരിശീലനം:*

 കുടുംബജീവിതത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെക്കുറിച്ച് യുവതീയുവാക്കൾക്ക് ശാസ്ത്രീയമായ പ്രീ-മാരിറ്റൽ കോഴ്സുകൾ നിർബന്ധമാക്കുക.

 51. *വിവാഹാനന്തര പിന്തുണ:* 

പുതുതായി വിവാഹിതരായ ദമ്പതികൾക്ക് ആദ്യവർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പൊരുത്തക്കേടുകൾ പരിഹരിക്കാൻ മെന്ററിംഗ് നൽകുക.

 52. *കുടുംബ മധ്യസ്ഥ കേന്ദ്രങ്ങൾ:* 

കുടുംബ കോടതികളിൽ എത്തുന്നതിന് മുൻപ് തർക്കങ്ങൾ സൗഹാർദ്ദപരമായി പരിഹരിക്കാൻ മീഡിയേഷൻ സെന്ററുകൾ സ്ഥാപിക്കുക.

 53. *മാതാപിതൃ പരിശീലനം:* 

മാറുന്ന ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടത്തിൽ കുട്ടികളെ എങ്ങനെ വളർത്തണമെന്ന് മാതാപിതാക്കളെ പഠിപ്പിക്കുന്ന പാരന്റിംഗ് ക്ലാസുകൾ നടത്തുക.

 54. *കുടുംബ ബജറ്റ് വിദ്യാഭ്യാസം:*

 സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾ മൂലമുള്ള ആത്മഹത്യകൾ തടയാൻ കൃത്യമായ ധനകാര്യ ആസൂത്രണ പരിശീലനം നൽകുക.

 55. *കുടുംബാരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ്:*

 സാധാരണക്കാരായ കുടുംബങ്ങളിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും സമഗ്രമായ ചികിത്സാ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക.

 56. *കുടുംബ വായന പ്രസ്ഥാനം:* 

ഡിജിറ്റൽ അടിമത്തം കുറയ്ക്കാനും കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒത്തുചേരാനും വീടുകളിൽ ലഘു ലൈബ്രറികൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.

 57. *കുടുംബദിനം:*

 കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതിനായി സംസ്ഥാനതലത്തിൽ ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികളോടെ കുടുംബദിനം ആചരിക്കുക.

 58. *കുടുംബ സൗഹൃദ തൊഴിൽ നയം:*

 ജീവനക്കാർക്ക് കുടുംബത്തോടൊപ്പം ചിലവഴിക്കാൻ ആവശ്യമായ സമയ ക്രമീകരണവും ലീവുകളും ഉറപ്പാക്കുക.

 59. *കുടുംബ ഗവേഷണ കേന്ദ്രം:*

 കേരളത്തിലെ കുടുംബങ്ങളുടെ ഘടനയിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളെയും വെല്ലുവിളികളെയും കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ റിസർച്ച് സെന്റർ സ്ഥാപിക്കുക.

 60. *കുടുംബ അവാർഡുകൾ:*

 മൂന്ന് തലമുറകൾ ഒന്നിച്ച് ജീവിക്കുന്ന മാതൃകാ കുടുംബങ്ങളെ പ്രാദേശിക തലത്തിൽ ആദരിക്കുക.

 61. *കുടുംബ ഡാറ്റാബാങ്ക്:* 

കടുത്ത ദാരിദ്ര്യവും രോഗങ്ങളുമുള്ള കുടുംബങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ തദ്ദേശതലത്തിൽ കൃത്യമായ വിവരശേഖരണം നടത്തുക.

 62. *കുടുംബ ക്ഷേമ സൂചിക:*

 സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികസനം അളക്കാൻ ജി.ഡി.പിക്ക് പകരം കുടുംബങ്ങളുടെ സമാധാനവും സന്തോഷവും അളക്കുന്ന സൂചിക കൊണ്ടുവരിക
.
V. ലഹരിമുക്ത കേരളം (63–72)

 63. *പഞ്ചായത്ത് ലഹരിവിരുദ്ധ കമ്മിറ്റികൾ:* 

തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തലത്തിൽ ജനകീയ പങ്കാളിത്തത്തോടെ ലഹരി വിതരണ ശൃംഖല തകർക്കുക.

 64. *വിദ്യാലയ നിരീക്ഷണം:* വിദ്യാലയ പരിസരങ്ങളിൽ ലഹരി വിൽപ്പന നടത്തുന്നവർക്കെതിരെ കാപ്പ (KAAPA) ഉൾപ്പെടെയുള്ള കർശന നിയമങ്ങൾ ചുമത്തുക.

 65. *യുവജന പുനരധിവാസം:*

 ലഹരിക്ക് അടിമപ്പെട്ട യുവാക്കളെ സൌജന്യമായി ചികിത്സിച്ച് മാറ്റാൻ അത്യാധുനിക ഡീ-അഡിക്ഷൻ കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുക.

 66. *കുടുംബ കൗൺസിലിംഗ്:* 

ലഹരി ഉപയോഗം മൂലം തകർന്ന കുടുംബങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക മാനസിക പിന്തുണ നൽകുക.

 67. *മുൻ ലഹരി ഉപയോക്തൃ പുനരധിവാസം:*

 ലഹരിമുക്തരായവരെ സമൂഹത്തിന്റെ പ്രധാനധാരയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ തൊഴിൽ പരിശീലനവും വായ്പയും നൽകുക.

 68. *മയക്കുമരുന്ന് വിരുദ്ധ ടാസ്ക് ഫോഴ്സ്:* 

സിന്തറ്റിക് മയക്കുമരുന്നുകളുടെ വരവ് തടയാൻ പോലീസിന്റെയും എക്സൈസിന്റെയും പ്രത്യേക സംയുക്ത സേന രൂപീകരിക്കുക.

 69. *അതിർത്തി നിരീക്ഷണം:* 

ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഹരിവസ്തുക്കൾ കേരളത്തിലേക്ക് കടത്തുന്നത് തടയാൻ അതിർത്തികളിൽ കർശന പരിശോധന ഏർപ്പെടുത്തുക.

 70. *ഡിജിറ്റൽ ലഹരി പ്രതിരോധം:*

 ഓൺലൈൻ ഗെയിമിംഗിനും അശ്ലീല ഉള്ളടക്കങ്ങൾക്കും അടിമപ്പെടുന്ന കുട്ടികളെ മോചിപ്പിക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ ഡീ-അഡിക്ഷൻ സെന്ററുകൾ തുടങ്ങുക.

 71. *വാർഷിക ലഹരി സർവേ:*

 സംസ്ഥാനത്തെ ലഹരി ഉപയോഗത്തിന്റെ തോതും പുതിയ പ്രവണതകളും മനസ്സിലാക്കാൻ ശാസ്ത്രീയ സർവേ നടത്തുക.മദ്യവിതരണം സർക്കാർ നിർത്തുക.

 72. *ലഹരിമുക്ത കേരളം 2035:* 

അടുത്ത പത്ത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ കേരളത്തെ സമ്പൂർണ്ണ മയക്കുമരുന്ന് മുക്ത സംസ്ഥാനമാക്കാനുള്ള ബൃഹദ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുക.

 VI. ക്രമാനുഗത വയോജന സംരക്ഷണവും സാർവത്രിക പെൻഷനും (73–85)

 73. *സാർവത്രിക വയോജന പെൻഷൻ:*

 60 വയസ്സ് കഴിഞ്ഞ, മറ്റ് വരുമാനമാർഗ്ഗങ്ങളില്ലാത്ത എല്ലാ മുതിർന്ന പൗരന്മാർക്കും കുറഞ്ഞത് 10,000/- രൂപ പ്രതിമാസ പെൻഷൻ ഉറപ്പാക്കുക.വയോജന സംരക്ഷണ ക്ഷേമ സമിതികൾ വേണം.

 74. *പ്രായവർഗ്ഗ ക്രമീകരണവും പ്രത്യേക ആനുകൂല്യങ്ങളും:*

 വയോജനങ്ങളെ 60–70, 70–80, 80–90, 90-ന് മുകളിൽ എന്നിങ്ങനെ നാല് ഘട്ടങ്ങളായി തിരിച്ച് പ്രായം കൂടുംതോറും ആനുകൂല്യങ്ങളും ശുശ്രൂഷകളും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന നയം നടപ്പാക്കുക.

 75. *ആരോഗ്യ-ചികിത്സാ മുൻഗണന:* 

80 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ളവർക്ക് ആശുപത്രികളിൽ ക്യൂ ഇല്ലാതെ മുൻഗണനാ ക്രമത്തിൽ സമ്പൂർണ്ണ സൗജന്യ ചികിത്സയും മരുന്നും ലഭ്യമാക്കുക.

 76. *വയോജന ആരോഗ്യ കാർഡ്:*

 മുതിർന്ന പൗരന്മാർക്ക് സൌജന്യ ഒ.പി പരിശോധനയും മരുന്നുകളും ഉറപ്പാക്കുന്ന പ്രത്യേക ഹെൽത്ത് കാർഡ് നൽകുക.

 77. *വീട്ടിലെ പരിചരണം:*

 കിടപ്പിലായ വയോധികരെ വീട്ടിൽ വന്ന് പരിചരിക്കുന്നതിനായി നഴ്സുമാരുടെയും വോളന്റിയർമാരുടെയും ശൃംഖല വിപുലീകരിക്കുക.

 78. *ഏകാന്ത വയോജന പദ്ധതി:*

 മക്കൾ വിദേശത്തുള്ളതോ തനിച്ചോ ആയ വയോജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പാക്കാൻ തദ്ദേശ വാർഡുതലത്തിൽ നിരീക്ഷണം ഏർപ്പെടുത്തുക.

 79. *ഡിമെൻഷ്യ കെയർ:*

 അൽഷിമേഴ്സ്, ഡിമെൻഷ്യ ബാധിതരായ വയോധികരെ പരിചരിക്കാൻ പ്രത്യേക കേന്ദ്രങ്ങളും ഡേ-കെയറുകളും സ്ഥാപിക്കുക.

 80. *പാലിയേറ്റീവ് കെയർ വ്യാപനം:*

 വേദന അനുഭവിക്കുന്ന സാരമായ രോഗബാധിതർക്ക് ആശ്വാസമേകാൻ പാലിയേറ്റീവ് കെയർ സംവിധാനം എല്ലാ വാർഡുകളിലും എത്തിക്കുക.

 81. *ദിനപരിചരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ:*

 വയോധികർക്ക് പകൽസമയങ്ങളിൽ ഒത്തുകൂടാനും വിശ്രമിക്കാനുമായി 'പകൽവീടുകൾ' അത്യാധുനിക സൌകര്യങ്ങളോടെ പരിഷ്കരിക്കുക.

 82. *വയോജന ഹെൽപ് ലൈൻ:*

 അതിക്രമങ്ങൾ നേരിടുന്ന മുതിർന്ന പൗരന്മാർക്ക് ഉടനടി സഹായം ലഭ്യമാക്കാൻ പ്രത്യേക പോലീസ് ഹെൽപ് ലൈൻ സ്ഥാപിക്കുക.

 83. *നിയമസഹായം:*

 മക്കളാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന വയോധികർക്ക് ജീവനാംശവും സ്വത്തും തിരികെ ലഭിക്കാൻ സൗജന്യ നിയമസഹായം ഉറപ്പാക്കുക.

 84. *തലമുറ ബന്ധം പദ്ധതി:*

 മുതിർന്നവരുടെ അനുഭവസമ്പത്ത് കുട്ടികളിലേക്ക് പകരാൻ സ്കൂളുകളും പകൽവീടുകളും കേന്ദ്രീകരിച്ച് സംവാദങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുക.മുത്തശ്ശൻ, മുത്തശ്ശി ക്ലബുകൾ ആരംഭിക്കുക.

 85. *മാന്യമായ വാർദ്ധക്യം:*

 വയോജനങ്ങളുടെ ആത്മഗൗരവം സംരക്ഷിക്കുന്ന തരത്തിൽ സാമൂഹികാവസ്ഥകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക.വയോജന വകുപ്പ് ആരംഭിക്കുന്നതിൽ അഭിനന്ദനങ്ങൾ. വ്യക്തമായ കർമ്മപദ്ധതി കൾ വേണം. ഉചിതമായ വ്യക്തികളെ മാത്രം ബോർഡിൽ നിയമിക്കുക.വയോജന നയം പ്രഖ്യാപിക്കുക.
  60 മുതൽ 100 വയസ്സുള്ളവരെ 5 വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കുക.

 അർഹതയും, ആവശ്യവുമുള്ള 90 -  100 വയസ്സുകാർക്ക് എത്രയും വേഗം കുറഞ്ഞത് 10000/- രൂപ പെൻഷൻ, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ സഹായ ധനം അനുവദിക്കുക.

 VII. സാമൂഹ്യനീതി, ഭിന്നശേഷി & പാർശ്വവത്കൃത സംരക്ഷണം (86–105)

 86. *അശരണരുടെ സമ്പൂർണ്ണ സർവേ:*

 സംസ്ഥാനത്ത് യാതൊരുവിധ ഇൻഷുറൻസോ, സ്ഥിര ജോലിയോ, വരുമാനമോ ഇല്ലാത്ത അതീവ നിർദ്ധനരായ വ്യക്തികളുടെ വിവരങ്ങൾ തദ്ദേശതലത്തിൽ ശേഖരിച്ച് ഡാറ്റാബേസ് ഉണ്ടാക്കുക.അവരെ സഹായിക്കുവാൻ ക്ഷേമ പദ്ധതികൾ വേണം.

 87. *മതമൈത്രി കൂട്ടായ്മകൾ:* 

ജീവന്റെ സംസ്കാരം വളർത്തുന്നതിനും സാമൂഹിക ഐക്യത്തിനുമായി പ്രാദേശിക വാർഡുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് എല്ലാ മതസ്ഥരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി 'മതമൈത്രി കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ' രൂപീകരിക്കുക.

 88. *ഇതരസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികളുടെയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും ക്ഷേമം:* 

ജോലി, പഠനം, ചികിത്സ എന്നിവയ്ക്കായി കേരളത്തിലെത്തുന്ന ഇതരസംസ്ഥാനക്കാരുടെ സുരക്ഷിതത്വവും അന്തസ്സും ഉറപ്പാക്കാൻ 'അതിഥി സുരക്ഷാ പോർട്ടൽ' ആരംഭിക്കുക.

 89. *അതിഥി ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ്:*

 കേരളത്തിൽ ചികിത്സ തേടിയെത്തുന്ന നിർദ്ധനരായ അന്യസംസ്ഥാന രോഗികൾക്ക് ആശ്വാസമേകുന്ന കാരുണ്യ പദ്ധതികൾ വ്യാപിപ്പിക്കുക.

 90. *കാഴ്ചപരിമിതർക്കുള്ള ഡിജിറ്റൽ സഹായ പദ്ധതി:*

 കാഴ്ചപരിമിതരായ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്കും പഠനത്തിനായി സൌജന്യ ടോക്കിംഗ് ലാപ്ടോപ്പുകളും ആധുനിക സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും നൽകുക.ഇവർക്കായി ക്ഷേമപദ്ധതികളും, കൂട്ടായ്മകളും വേണം.

 91. *മൂകബധിരർക്കായി പ്രത്യേക കമ്മ്യൂണിറ്റി പോർട്ടലുകൾ:* 

 മുക ബധിര ഭാഷ (Sign Language) അറിയാവുന്ന ഇന്റർപ്രെട്ടർമാരുടെ സേവനം എല്ലാ സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആശുപത്രികളിൽ നിർബന്ധമാക്കുക.അവർക്കായി ക്ഷേമ പദ്ധതികളും, കുട്ടാ യ്മകളും വേണം.

 92. *കിടപ്പുരോഗികളുടെ സമ്പൂർണ്ണ പരിചരണം:*

 വർഷങ്ങളായി കിടപ്പിലായ രോഗികൾക്ക് സൌജന്യ എയർ ബെഡ്, കൃത്യമായ മരുന്നുകൾ, വിദഗ്ധ മെഡിക്കൽ പരിശോധന എന്നിവ വീട്ടിൽ ലഭ്യമാക്കുക. കിപ്പ് രോഗികളുടെ ലിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കുക. അവർക്ക് ആവശ്യമായ മരുന്നുകൾ സൗജന്യമായി നൽകുക. സി എസ്‌ ആർ ഫണ്ട്, ഇതിനായി വിനിയോഗിക്കുവാൻ ജില്ലാ തലത്തിൽ പ്രത്യേക സമിതി രുപികരിക്കുക. ജില്ലാ കളക്ടർ നേതൃത്വം നൽകട്ടെ. എല്ലാവര്ക്കും ഉചിതമായ ചികിത്സ ഉറപ്പുവരുത്തുക.

 93. *ഭിന്നശേഷി തൊഴിൽ സംവരണം:*

 ശാരീരിക-മാനസിക വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നവരുടെ കഴിവുകൾക്കനുസൃതമായ തൊഴിലവസരങ്ങൾ പൊതു-സ്വകാര്യ മേഖലകളിൽ സൃഷ്ടിക്കുക.ഭിന്നശേഷി കുടുംബങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പദവി, പരിഗണന, ആദരവ് നൽകുക.

 94. *മാനസികാരോഗ്യ മിഷൻ വിപുലീകരണം:*

 വിഷാദരോഗവും കടുത്ത മാനസിക വെല്ലുവിളികളും നേരിടുന്നവർക്ക് എല്ലാ പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലും സൗജന്യ മനഃശാസ്ത്ര ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കുക.

 95. *ആത്മഹത്യ പ്രതിരോധ ഹെൽപ്‌ലൈനുകൾ:*

 ആത്മഹത്യാ ചിന്തകളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നവർക്ക് അടിയന്തിര കൗൺസിലിംഗിനായി 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജില്ലാതല ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് രൂപീകരിക്കുക.

 96. *ഭവനരഹിതരുടെ പുനരധിവാസം:*

 തെരുവിൽ ജീവിക്കുന്നവർക്കും ഭവനരഹിതർക്കും സുരക്ഷിതമായ പാർപ്പിടവും അന്തസ്സുള്ള ജീവിതസാഹചര്യവും ഒരുക്കുക.കൊച്ചിയിൽ സിസ്റ്റർ ലിസി ചക്കാ ലക്കൽ നടപ്പിലാക്കിയ മാതൃക ഭവന പോലെ നടപ്പിലാക്കുക.നിരവധി സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.

 തെരുവിൽ ജീവിക്കുന്നവർക്കായി രാത്രിയിൽ താമസിക്കുവാൻ നഗരങ്ങളിൽ പ്രത്യേക ഭവനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക.

 97. *മനുഷ്യക്കടത്ത് വിരുദ്ധ പദ്ധതി:*

 സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള മനുഷ്യക്കടത്ത് ശൃംഖലകളെ കർശനമായി തകർക്കുക.

 98. *ഭിക്ഷാടന വിമോചനം:* 

ഭിക്ഷാടന മാഫിയകളിൽ നിന്ന് കുട്ടികളെയും സ്ത്രീകളെയും മോചിപ്പിച്ചു പുനരധിവസിപ്പിക്കുക.

 99. *കർഷക ആത്മഹത്യ പ്രതിരോധം:*

 കടക്കെണിയിലായ കർഷകരെ സഹായിക്കാൻ പലിശരഹിത വായ്പകളും ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ന്യായവിലയും ഉറപ്പാക്കുക.കൗൺസിലിംഗ് സൗകര്യം ഉണ്ടാക്കുക.

 100. *തൊഴിലാളി ക്ഷേമം:* 

അസംഘടിത മേഖലയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ മിനിമം കൂലിയും ആരോഗ്യ സുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കുക.

 101. *ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ:*

 സംസ്ഥാനത്തെ ആരും പട്ടിണി കിടക്കില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ സുഭിക്ഷ ഹോട്ടലുകളും കമ്മ്യൂണിറ്റി കിച്ചണുകളും ശക്തിപ്പെടുത്തുക.അഗതികൾക്ക് ആഹാരം ഉറപ്പുവരുത്തുക.ഹോട്ടലുകൾ, കാരുണ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുമായി കൈകോർക്കണം.

 102. *ദുരന്തബാധിത സഹായം:*

 പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളിൽ ഇരയാകുന്ന കുടുംബങ്ങൾക്ക് അടിയന്തിര ധനസഹായവും ശാസ്ത്രീയമായ പുനരധിവാസവും ഉറപ്പാക്കുക.

 103. *ഗ്രാമീണ വികസനം:*

 നഗരങ്ങളിലേക്കുള്ള കുടിയേറ്റം കുറയ്ക്കാൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ മെച്ചപ്പെട്ട റോഡുകൾ, തൊഴിൽ സൌകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുക.  പ്രത്യേക ഗ്രാമക്ഷേമ പദ്ധതികൾക്ക് രൂപം നൽകുക.
ഗ്രാമ ക്ഷേമ സമിതികളെ ശക്തമാക്കുക.

 104. *ജയിൽ പുനരധിവാസം:*

 തടവുകാരെ കുറ്റവാസനകളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു നല്ല പൗരന്മാരാക്കാൻ ജയിലുകളിൽ മൂല്യാധിഷ്ഠിത കൗൺസിലിംഗ് നൽകുക.

 105. *സന്നദ്ധ സംഘടന പങ്കാളിത്തം:*

 ചാരിറ്റബിൾ, പ്രൊ-ലൈഫ് സന്നദ്ധ സംഘടനകളെ സർക്കാർ പദ്ധതികളിൽ പങ്കാളികളാക്കുക.വര്ഷങ്ങളായി നല്ല രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മത സാമൂഹ്യ സാസ്‌കാരിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ സേവനം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുക. 
ക്രൈസ്തവ സഭകളിലെ വിവിധ സാമൂഹ്യ ക്ഷേമ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ആശുപത്രികൾ. എന്നിവയുടെ സഹകരണം പൊതു ജന നന്മകൾക്കായി വിനിയോഗിക്കണം.

 VIII. അണക്കെട്ട് സുരക്ഷയും നദീസംരക്ഷണവും (106–114)

 106. *മുല്ലപ്പെരിയാർ ഡാം ഡി-കമ്മീഷനിംഗ്:*

 ലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങളുടെ ജീവന് ഭീഷണിയായ മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട് പൂർണ്ണമായി ഡി-കമ്മീഷൻ ചെയ്യാനുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള നയതന്ത്ര നടപടികൾ യുദ്ധകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ആരംഭിക്കുക.
തമിഴ്നാട് സർക്കാരുമായി ചർച്ചകൾ നടത്തുക. കേരളത്തിന്റെ അവസ്ഥ, ആവശ്യങ്ങൾ അറിയിക്കുക.
കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുക, യഥാർത്ഥ പഠന സുരക്ഷാ റിപ്പോർട്ടുകൾ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനും, സുപ്രിം കോടതിക്കും സമർപ്പിക്കുക.സുപ്രിം കോടതിയിൽ വിദക്ത അഭിഭാഷകരെ നിയമിക്കുകയും, കേസുകൾ കാര്യക്ഷമമായി നടത്തുകയും ചെയ്യുക.

 107. *പഴയ അണക്കെട്ടുകളുടെ നിർവീര്യമാക്കൽ നയം:* 

 മുല്ലപെരിയാർ അടക്കം,കാലാവധി കഴിഞ്ഞതും അപകടാവസ്ഥയിലുള്ളതുമായ ഡാമുകൾ സുരക്ഷിതമായി ഒഴിവാക്കാനുള്ള ശാസ്ത്രീയ പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിക്കുക.

 108. *ഡാമുകളുടെ ശാസ്ത്രീയ ഓഡിറ്റിംഗ്:*

 സംസ്ഥാനത്തെ നിലവിലുള്ള അണക്കെട്ടുകളുടെ ഘടനാപരമായ സുരക്ഷിതത്വം അന്താരാഷ്ട്ര വിദഗ്ധരെക്കൊണ്ട് വാർഷിക ഓഡിറ്റിംഗിന് വിധേയമാക്കുക.

 109. *ഡിസാസ്റ്റർ മാപ്പിംഗ് & അലേർട്ട് സിസ്റ്റം:*

 ഡാമുകൾ തുറന്നുവിടുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ജനങ്ങളുടെ ജീവനും സ്വത്തിനും നാശനഷ്ടം വരാതിരിക്കാൻ കൃത്യമായ മുൻകൂട്ടി അറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുക.മുമ്പ് നടന്ന വീഴ്ചകൾ അന്വേഷിക്കുക.

 110. *നദീപുനരുജ്ജീവന പദ്ധതി:*

 നദികളിലെ അശാസ്ത്രീയ മണൽവാരൽ തടയുകയും കൈയേറ്റങ്ങൾ ഒഴിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത് സ്വാഭാവിക ജലയൊഴുക്ക് നിലനിർത്തുക.

 111. *ജലമലിനീകരണ വിരുദ്ധ നിയമം:*

 നദികളിലേക്കും ജലാശയങ്ങളിലേക്കും രാസമാലിന്യങ്ങളും പ്ലാസ്റ്റിക്കും തള്ളുന്നവർക്കെതിരെ കർശനമായ ജാമ്യമില്ലാ വകുപ്പുകൾ പ്രകാരം കേസെടുക്കുക.ജനങ്ങളുടെ പ്രാദേശിക കർമ്മ സമിതികൾ രുപികരിക്കുക.

 112. *പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ ക്വാറി നയം:*

 പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും ഉരുൾപൊട്ടൽ തടയുന്നതിനുമായി ഡാം പരിസരങ്ങളിലെ അശാസ്ത്രീയ ഖനനങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നിരോധിക്കുക.

 113. *തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണം:*

 പ്രകൃതിദത്ത ജലസംഭരണികളായ വയലുകളും തണ്ണീർത്തടങ്ങളും നികത്തുന്നത് തടഞ്ഞു പ്രളയസാധ്യത കുറയ്ക്കുക.

 114. *കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡാം സേഫ്റ്റി കമ്മിറ്റികൾ:*

 അണക്കെട്ടുകളുടെ പരിസര പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന ജനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി പ്രാദേശിക അടിയന്തിര രക്ഷാസേനകൾ രൂപീകരിക്കുക.

IX. ജീവനെ ആദരിക്കുന്ന കേരളം (115–120)

 115. *റോഡ് അപകട മരണങ്ങൾ കുറയ്ക്കുക:*

 ശാസ്ത്രീയമായ റോഡ് നിർമ്മാണം, ട്രാഫിക് നിയമപാലനം എന്നിവയിലൂടെ റോഡ് അപകട മരണങ്ങൾ പൂജ്യത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുക'

 116. *അവയവദാന സുതാര്യത:*

 'മൃതസഞ്ജീവനി' പോലുള്ള പദ്ധതികൾ വഴി അവയവദാന പ്രക്രിയ പൂർണ്ണമായും സുതാര്യവും മാഫിയാമുക്തവുമാക്കുക.

 117. *പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം:*

 ഭാവിതലമുറയുടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനായി വനങ്ങളും ജൈവവൈവിധ്യവും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക.

 118. *പ്രൊ-ലൈഫ് കേരളം 2035 *മിഷൻ* :
*( മനുഷ്യജീവന്റെ സമഗ്ര സംരക്ഷണ പദ്ധതി )

 ഈ നയരേഖയിലെ നിർദേശങ്ങൾ സമയബന്ധിതമായി നടപ്പാക്കാൻ പ്രത്യേക മിഷൻ രൂപീകരിക്കുക.

 119. *ജീവൻ സംരക്ഷണ പുരസ്കാരങ്ങൾ:*

 അപകടങ്ങളിൽ പെടുന്നവരുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്നവർക്കും മനുഷ്യജീവന്റെ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നവർക്കും സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകുക.
ആശുപത്രികൾക്ക്  ചിലവായ തുക ഉടനെ നൽകുക. അതിനായി ആരോഗ്യവകുപ്പിനോ,ഉചിതമായ ഏതെങ്കിലും വകുപ്പിലോ തുക നീക്കിവെയ്ക്കുക.

 120. *സ്വാഭാവിക മരണം വരെയുള്ള സംരക്ഷണം:*

 ഗർഭധാരണം മുതൽ സ്വാഭാവിക മരണം വരെ മനുഷ്യജീവന്റെ ഒരു ഘട്ടത്തിലും അതിന്മേൽ കടന്നുകയറ്റം ഉണ്ടാകാത്ത സുരക്ഷിത കേരളം സൃഷ്ടിക്കുക.

കേരളത്തിന്റെ അടുത്ത വികസനഘട്ടം സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ മാത്രം കഥയാകരുത്. അത് മനുഷ്യന്റെ കഥയായിരിക്കണം; കുടുംബത്തിന്റെ കഥയായിരിക്കണം; കുട്ടികളുടെ ചിരിയുടെയും, സ്ത്രീയുടെ സുരക്ഷയുടെയും, കർഷകന്റെ പ്രതീക്ഷയുടെയും, വയോജനങ്ങളുടെ മാന്യതയുടെയും കഥയായിരിക്കണം.🙏🏽
 ഭിന്നശേഷിക്കാരെയും കിടപ്പുരോഗികളെയും നെഞ്ചോട് ചേർക്കുന്ന കാരുണ്യത്തിന്റെ കഥയായിരിക്കണം. 🙏🏽

വിവേചനങ്ങളില്ലാതെ എല്ലാ മതവിഭാഗങ്ങളും ഒത്തൊരുമയോടെ ജീവിക്കുന്ന ഐക്യത്തിന്റെ കഥയായിരിക്കണം. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളുടെയും ഡാം ഭീഷണികളുടെയും മുൻപിൽ പതറാതെ മുല്ലപ്പെരിയാർ പോലുള്ള അപകടങ്ങൾ യുദ്ധകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഡി-കമ്മീഷൻ ചെയ്ത് ജനതയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന പ്രകൃതിസംരക്ഷണത്തിന്റെ കഥയായിരിക്കണം.🙏🏽

*"ഓരോ മനുഷ്യജീവനും *വിലപ്പെട്ടതാണ്* "
* എന്ന അടിസ്ഥാന തത്വം കേരളത്തിന്റെ വികസന നയത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറട്ടെ.🙏🏽

ആദരപൂർവ്വം,
*സാബു ജോസ്*

(ചെയർമാൻ, പ്രൊ ലൈഫ്   ഗ്ലോബൽ  ഫെലോഷിപ്പ് .|ആനിമേ റ്റർ,കെസിബിസി പ്രൊ ലൈഫ് സംസ്ഥാന സമിതി, മുൻ പ്രസിഡന്റ്‌.|പ്രൊ ലൈഫ് അപ്പോസ്‌തലെറ്റ്, സീറോ മലബാർ സഭ, പ്രഥമ എക്സിക്യൂട്ടീവ് സെക്രട്ടറി )
 *9446329343*